Sivas Gemerek Çepni Tarih Bölüm 2

Gemerek ve Çepni Köyü

Gemerek, Sivas ilinin bir ilçesidir. Şarkışla ilçesine bağlı bir bucak iken 1953 yılında ilçe olmuştur.Gemerek'in ismi Ermenice Garmirk veya Gamirk, merkezi Kayseri olan Kapadokya ülkesinin adıdır.Garmrag/Gamrag `Kapadokyacık` anlamında olabilir.

1021-1064 yılları arasında  Ani, Kars ve Van dolaylarından bu bölgeye doğru kafileler halindeki göçlerle Ermenilerin burada sayıca kalabalık bir toplum meydana getirdiği kaydedilmektedir. Gemerek'in 16. yüzyılda bir kasaba haline geldiği söylenmektedir. Ermeni kaynaklarına göre; yönetimin kararı ile 1768’de Türk köylülerin Gemerek’e yerleştirildiği, Türklerin de zamanla Emeniceyi öğrendikleri hatta konuştukları, çeşitli dönemlere ve verilere göre farklılık göstermekle birlikte 1500 ev Ermeni Apostolik, 500 ev Müslüman ve 50 ev Ermeni Protestan yaşadığı, bir tane Protestan kilisesi ve okulu, Surp Asdvadzadzin, Surp Kevork ve Surp Lusavoriç adlı üç Ermeni Apostolik Kilisesi,Aramyan ve Lusinyan adlı erkek, iki tane de kız mektebi ile bir Eğitimseverler Derneği’nin bulunduğu kaydedilmektedir. Kévorkian, Kapadokya geçmişinin

izlerini taşıyan Gemerek’in, 9. yüzyıldan itibaren Şarkışla Kazası’nın en büyük kasabası olduğunu yazmaktadır. 20. yüzyıl başında 6.762 olan toplam nüfusunun 5.212’si Ermeni olan Gemerek, 1953 yılında ilçe haline gelmiştir.

Gemerek İlçesi’ne bağlı köylerden biri olan Çepni, 1953 yılından bu yana belediye idaresi ile yönetilen bir beldedir. Sivas’ın 130 km. güneybatısında, Kayseri’nin 100 km. kuzeyinde yer alan Çepni’nin adının kökenine dair somut bir bilgi bulunmamaktadır. Ataları Çepnili olan Mardig Madenciyan, ailesinden kendisine intikal eden el yazması anı kitaplarına, Çepni’ye dair yazılmış olan başka yazılı kaynaklara ve sözlü tarihe dayanarak bir kitap yayımlamıştır. Buradaki anlatımlara göre, Kilikya Ermeni Krallığı’nın çöküşünden sonra bu bölgedeki bir köyden göçen bir grup Ermeni tarafından kurulmuş olan köyde 1525 yılında taştan bir kilise inşa edilmiştir. Ancak bu kilisenin yeri veya özellikleri tarif edilmediğinden, bahsedilen kilisenin günümüzdeki Surp Sarkis Kilisesi olup olmadığı bilinmemektedir. Madenciyan kitabında, Çongaria şeklinde adlandırılmış olan bu köye,18. yüzyıl sonlarında veya 19. yüzyıl başlarında köyde yaşamaya başlayan Türkler tarafından Çepni adının verilmiş olduğunu, 1900 yılı nüfus verilerine göre; 800 ailenin yaşadığı köyün eşit sayıda Ermeni ve Türk nüfusunun bulunduğunu anlatmaktadır. Kévorkian, Çepni’deki Ermeni nüfusunu 1350 olduğuna, Surp Sarkis Kilisesi ile bir Ermeni mektebinin varlığına işaret etmektedir.

Fotoğraf:Çepni Köyü Surp Sarkis Kilisesi